Το Ξωκλήσι της Αγ. Παρασκευής



DSC00114Με αφορμή τον εορτασμό της Αγ. Παρασκευής, ο Γιάννης Πουλάκης γράφει για το γραφικό εκκλησάκι και το πανηγύρι του, κοντά στη Βαγιονιά.

΄Ενα από τα καλύτερα περιβόλια του νησιού, ήτανε παλιά κι αυτό της Αγίας Παρασκευής. Το νερό δροσερό και μπόλικο ανάβλυζε μπούζι μέσα από τα σπλάχνα της Γης, κάτω χαμηλά από το ιερό της εκκλησίας, έτρεχε βλογημένο κι άσωστο, μέσα από ένα μικρό πέτρινο αυλάκι και μαζευόταν όλο σε δυο μεγάλες στέρνες, κάτω από τις δυο πελώριες καταπράσινες καρυδιές. Το νερό αυτό πότιζε τις λεμονιές, που μέχρι και το 1950 έφταναν πάνω από εκατό δέντρα.
Το εκκλησάκι της Αγ. Παρασκευής κτίστηκε το 1860 και τα πρώτα χρόνια ήταν επανδρωμένο με αρκετούς μοναχούς. Τρεις από τους καλόγερους αυτούς άφησαν τη γαλήνη τους εδώ στην Αγία Παρασκευή. Ανώνυμοι και άσημοι, αφιέρωσαν το βίο τους σ’ αυτήν εδώ την εκκλησία. Δούλευαν, προσεύχονταν, γαλήνευαν εκεί, κι όταν πέθαναν, τους έθαψαν στο ανατολικό προαύλιο, δίπλα στην εκκλησία. ΄Ετσι γινόταν παλιά.
Το ξωκλήσι της Αγίας Παρασκευής βρίσκεται σε μια ειδυλλιακή τοποθεσία, λίγο παρακάτω από τον αρχαίο ναό του Ποσειδώνα, δίπλα στο δρόμο που οδηγεί στη Βαγιωνιά. Σήμερα ανήκει ενοριακά στη μονή της Ζωοδόχου Πηγής. Τα χρόνια εκείνα γύρω από την εκκλησία υπήρχαν κι άλλα έξι κτίσματα. ΄Ηταν σπίτια για τους μοναχούς, αποθήκες και στάβλοι για τα ζώα τους. Τα ερείπια τους βρίσκονται ανατολικά και δυτικά της μικρής εκκλησίας και φαίνονται καλά μέχρι και στις μέρες μας.
Αργότερα είχε κτιστεί ένα αγροτόσπιτο, στα δυτικά της εκκλησίας και σε μικρή απόσταση από αυτήν, όπου έμενε ο ιδιοκτήτης του κτήματος ή ο περιβολάρης που είχε νοικιάσει το όμορφο αυτό περιβόλι. Τελευταίος ιδιοκτήτης του περιβολιού της Αγίας Παρασκευής ήταν ο συχωρεμένος ο Πέτρος Μοσχογιάννης και από αυτόν το κληρονόμησε η κόρη του η Ελένη, που παντρεύτηκε τον Κωστόπουλο.
Τελευταίος περιβολάρης στο κτήμα αυτό ήταν ο μπάρμπα Κώστας Μοσχογιάννης, όπου έμενε στο σπιτάκι αυτό με την πολυμελή του οικογένειά τους περισσότερους μήνες του καλοκαιριού. Ερείπια του σπιτιού αυτού διακρίνονται ακόμα και σήμερα.
Σήμερα, οι τοίχοι της εκκλησίας ασβεστωμένοι πάντα, καταλήγουν σε μια κεραμιδοσκεπή, ενώ δυο μικρά παράθυρα, βλέπουν το ένα τη Βαγιωνιά και το άλλο τη νοτιά, μποδίζουνε και θαμπώνουν το φως της μέρας πριν το αφήσουνε να περάσει μέσα στην εκκλησία. ΄Ενα όμορφο κιόσκι, φτιαγμένο τα τελευταία χρόνια με πολύ μεράκι, δίνει στους πιστούς σκιά και δροσιά και δένει αρμονικά με το μικρό εκκλησάκι
Σε μια μικρή αλτάνα, μια γέρικη, αιωνόβια αμυγδαλιά, γερμένη από τα χρόνια και τους αέρηδες, φιλοξενεί τη μικρή καμπάνα της Αγίας Παρασκευής. Ακριβώς δίπλα ένα χοντρόκορμο γέρικο κυπαρίσσι υψώνει το μπόι του στον ουρανό λες και κοιτάει τον Θεό. Ανήμερα του Αϊ Λιά αρχίζουν οι προετοιμασίες στο μικρό ξωκλήσι της Αγίας Παρασκευής για να ‘ναι όλα έτοιμα στις 26 Ιουλίου, ημέρα της Χάρης της. Άντρες ξεβοτανίζουν τους γύρω χορταριασμένους χώρους, μερεμετίζουν κανά χαλασμένο τοιχάκι κι ασβεστώνουν την εκκλησιά και τους γύρω τοίχους. Τα τελευταία χρόνια τη δουλειά αυτή έχει αναλάβει μια παρέα από παλιούς Ποριώτες, που πρωτοστατεί και στον εξωραϊσμό όλων των ξωκλησιών της περιοχής, όπως του Αϊ Στάθη, του Αγ. Αντωνίου και του Αϊ-Λιά. Μετά το τέλος της δουλειάς, κατά το μεσημέρι, αρχίζει γερή κρασοκατάνυξη κάτω από τον ίσκιο μιας μισοξεραμένης πλέον καρυδιάς, δίπλα στο αυλάκι με το γάργαρο νερό, που χύνεται άσωστο ακόμα στη στέρνα. Τραπεζοκαθίσματα χρησιμοποιούνται κάτι μεγάλες γρανιτόπετρες, απομεινάρια από παλιούς κίονες του γειτονικού αρχαίου ναού του Ποσειδώνα.
Γυναίκες οπλισμένες με ξεσκονόπανα και σκούπες ρίχνονται με τα μούτρα στη δουλειά. Τρίβουνε τα ξύλα των στασιδιών, τις εικόνες και τα μανουάλια και τα κάνουν όλα ν’ αστράφτουν και να λαμποκοπούν. ΄Αλλες γυναίκες πλένουν τα δάπεδα και καθαρίζουν το διπλανό μικρό εκκλησόσπιτο, έτσι ώστε την παραμονή της Αγίας Παρασκευής όλη η εκκλησία ν’ αστράφτει από πάστρα και καθαριότητα, έτοιμη να δεχτεί τους πολλούς πιστούς που συρρέουν εκεί από το Πόρο και τη γύρω περιοχή.
Με το πρώτο σύθαμπο χτυπάει η μικρή καμπάνα της Αγίας Παρασκευής, παραμονή της Χάρης της για τη λειτουργία του Εσπερινού. Σε λίγο καταφτάνουν πιστοί και προσκυνητές, φορτωμένοι με φρεσκοκομμένα λουλούδια, που στολίζουν την εικόνα της Αγίας Παρασκευής. Η εικόνα αυτή είναι πολύ παλιά. Χρονολογείται από το 1918. Φτιαγμένη από άγνωστο αγιογράφο, είναι δωρεά του Δημητρίου Σέγκου, που είχε τότε γειτονικό σπίτι στο μεγαλύτερο κτήμα της περιοχής.
Την εικόνα αυτή, την έκανε τάμα ο μπάρμπα-Δημήτρης ο Σέγκος, γιατί κάποια ημέρα του 1918 έπιασε μια δυνατή πυρκαγιά και κινδύνευε να καεί όλη η περιοχή, μαζί και η εκκλησία. Τότε ο γέρο-Σέγκος τρομοκρατήθηκε κι ετοιμάστηκε να πηδήξει μέσα στη στέρνα, που βρίσκεται λίγο κάτω από την εκκλησία και ήταν γεμάτη νερό, για να γλυτώσει, να σωθεί. Τον συγκράτησε όμως η γυναίκα του και προσευχήθηκαν μαζί στην Αγία Παρασκευή, να κάνει το θαύμα της και να σβήσει η πυρκαγιά. Δεν πρόλαβαν να τελειώσουν την προσευχή, και ώ του θαύματος, άλλαξε αμέσως η φορά του αέρα, τράβηξε τη φωτιά προς τη Βαγιωνιά και σε λίγο έσβησε μόνη της.
Σήμερα η εικόνα αυτή φυλάγεται στο Μοναστήρι του Πόρου και τη φέρνουν στην εκκλησία την παραμονή της Αγίας Παρασκευής για τη λειτουργία του Εσπερινού. Τότε φτάνουν στην εκκλησία μπουλούκια-μπουλούκια, έμποροι και νοικοκυρές, υπάλληλοι και μαγαζάτορες, εργάτες κι αγρότες. Άνθρωποι της δουλειάς με χέρια άγρια και δασιά, πού ‘χουνε τα μανίκια ανασκουμπωμένα ίσαμε τον αγκώνα, μπαίνουν με ευλάβεια στο μικρό ξωκλήσι, προσεύχονται, ανάβουν τα κεριά και τις λαμπάδες τους και ξαλαφρώνει η ψυχή τους.
Ο εσπερινός αρχίζει, ενώ μια γλυκάδα ουράνια κι απόκοσμη πλημμυρίζει την ατμόσφαιρα. Το φως χαμηλώνει. Ο εσπερινός γίνεται πάντα με κατάνυξη και τον παρακολουθούν πολλοί πιστοί, που μένουν εκεί μέχρι αργά, ενώ άλλοι ξημερώνονται δίπλα στην εκκλησία. Σιγά-σιγά με το πέρασμα της ώρας τα κεριά λιώνουν το ένα μετά το άλλο στις πολλές ώρες που χωρίζουν τον εσπερινό από τον όρθρο και μένουν να καίνε στα μανουάλια μόνο μερικές λαμπάδες, τάματα και προσφορά πιστών που πέρασαν δύσκολες ώρες και σώθηκαν από τη Χάρη της.
Το πρωί η λειτουργία αρχίζει από νωρίς. Μια ανεξήγητη αίσθηση χαράς κι αγάπης αναβλύζει από παντού, ρέει ολόγυρα και τυλίγει πράγματα κι ανθρώπους. Βλέπεις είναι και τ’ αρώματα από τις κουμαριές, τις λεμονιές, τα σκίνα και τα πεύκα που ανεβαίνουν στον ουρανό σαν θυμίαμα. Οι ψαλμωδίες και οι δοξολογίες σμίγουν με το κελάρυσμα του νερού στη διπλανή πηγή, το λάλημα των πουλιών και το τραγούδι του τζίτζικα κι αιωρούνται όλα μαζί ανάκατα στον αέρα. Εδώ το πρόσωπο του Θεού φαίνεται πιο ζωντανό μέσα μας. Η φύση αγνή κι άδολη δίνει όλη την απεριποίητη καλοκαιριάτικη ομορφιά της. Μέσα στην εκκλησία οι ώρες προχωρούν ανάλαφρα, ενώ έξω ο ήλιος υψώνεται αργά-αργά. Με τη βοήθεια της θείας Χάρης γίνεται η μετάληψη, παίρνει ο κόσμος την κοινωνία και το αντίδωρο από του παπά το χέρι και η λειτουργία τελειώνει. Ο κόσμος φεύγει αργά-αργά μ’ ένα αίσθημα ανείπωτης χαράς, αγαλλίασης και ικανοποίησης.
Πολλοί στρώνουν τραπεζομάντιλα και κουβέρτες κάτω από το παχύ ίσκιο των ελιών και των πεύκων, γιατί οι πελώριες καρυδιές ξεράθηκαν και δεν υπάρχουνε πια. Κρασιά και καρπούζια γίνονται μπούζι βουτηγμένα στο κρύο νερό της πηγής. Κάποια λεπτή ενέργεια ηλεκτρίζει τον αέρα και κάνει το κρασί να φαίνεται αμβροσία και το απλό φαΐ να μετουσιώνεται σε θεϊκό γεύμα.
Το απόγευμα όλοι πια έχουν φύγει, ο τόπος ησυχάζει. Το φτωχικό ξωκλήσι της Αγίας Παρασκευής παραμένει εκεί, ήσυχο και σιωπηλό μέχρι τ’ άλλο καλοκαίρι, που ξανά πολλοί πιστοί θα ‘ρθουν πάλι στη χάρη της, γιατί μπορεί όλα ν’ αλλάζουν στη φύση και να τρέχουν πιλάλα στη σύγχρονη εποχή, μπορεί ν’ αφυδατώθηκε πολιτιστικά η Ελλάδα, ν’ αφελληνίστηκε με τον μαϊμουδίστικο δυτικό τρόπο η ζωή μας, όμως οι ΄Ελληνες έχουν βαθιά μέσα στο κύτταρό τους την πίστη στο Θεό και την αγάπη στην πατρίδα τους. Με τα χρόνια γυρίζουν πάλι και τιμούν τα ήθη και τα έθιμα του τόπου τους και ξανάρχονται πίσω στις αξίες και τις παραδόσεις του λαού μας.
Τα τελευταία χρόνια τη φροντίδα του μικρού ξωκλησιού έχει αναλάβει και ο γείτονας της εκκλησίας Αρτέμης Μπιζάνιας.-




Comments (1)

Trackback URL | Comments RSS Feed

  1. ΜΟΣΧΟΓΙΑΝΝΗ ΒΑΡΒΑΡΑ says:

    ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΕΣ ΛΑΤΡΕΜΕΝΕΣ ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ ΜΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΜΟΣΧΟΓΙΑΝΝΗ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΙ ΟΧΙ ΜΟΝΟ !!!!!!!! ΑΓΑΠΗΜΕΝΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ……..

Σχολιάστε