Πριτς Μάρτη



marΓράφει ο Γιάννης Πουλάκης –

«Παλουκοκάφτη», λένε το μήνα Μάρτη, επειδή έρχονται πολλές απρόσμενες κι αναπάντεχες κακοκαιρίες με πολύ κρύο, βροχές και χιόνια, κι όποιος δεν έχει φροντίσει να κρατήσει ξύλα για το τζάκι του  για όλη τη διάρκεια  του Μάρτη, συχνά αναγκάζεται να κάψει ακόμα και τα παλούκια του φράχτη του. Γι’ αυτό δικαιολογημένα ο κόσμος λέει:

«Μάρτης, γδάρτης και κακός παλουκοκάφτης και σαν τύχει    και θυμώσει μες στο χιόνι θα μας χώσει», όπως επίσης λένε:

«Το Μάρτη ξύλα φύλαγε μην κάψεις τα παλούκια».

Για τα κρύα του Μάρτη λέγανε:

«Κάλιο Μάρτης στις γωνιές (τζάκια), παρά Μάρτης στις αυλές».

«Κλαψομάρτη» τονε λέγανε για τις πολλές καιρικές αλλαγές του, γι’ αυτό λέγανε χαρακτηριστικά:

«Ο Μάρτης το πρωί χιόνισε

 κι ο γάιδαρος εψόφησε (από το πολύ κρύο).

 το μεσημέρι βρόμισε (από τη πολλή ζέστη)

και το βράδυ τον πήρε το ποτάμι (από τη βροχή)»

Ο Μάρτης είναι ο πιο άστατος μήνας του χρόνου. Τη μια βρέχει, την άλλη χιονίζει και τη τρίτη μέρα κάνει λιακάδα, γι’ αυτό τονε λέγανε  και «πεντάγνωμο».

«Ο Μάρτης ο Πεντάγνωμος,

πέντε φορές εχιόνισε

και πάλι το μετάνιωσε

και δεν εξαναχιόνισε».

Για όποιον δούλευε τις κρύες νύχτες του Μάρτη και η δουλειά του δεν απέδιδε, λέγανε:

«Κάποια τσερλού,

κάποια μπουρδού,

το Μάρτη νυχτογνέθει».

Επίσης για τη αστάθειά του είναι γνωστή και η φράση:

«Τα λόγια σου είναι στέρεα, σαν του Μαρτιού το χιόνι».

Όπως επίσης λέγανε:

«Μάρτης είναι, χάδια κάνει,

πότε κλαίει, πότε γελάει».

Πάντως το Μάρτη τον φοβόντουσαν και την τελευταία ακόμα νύχτα, αφού κάποτε, μια  γριούλα  θέλοντας να  δείξει σ’ έναν άντρα  που τον ήθελε, πως είναι γερή κι αντέχει στο κρύο, έβαλε στοίχημα ότι μπορεί να βγάλει όλες τις νύχτες του Μάρτη στην ύπαιθρο. Γι’ αυτό πήγαινε  και  κοιμόταν  σ’  ένα  χωράφι  μακριά   από  το  σπίτι  της.  Και πράγματι τα κατάφερε. Μάλιστα την τελευταία νύχτα του Μάρτη, πριν κοιμηθεί, καυχήθηκε και φώναξε:

 «Πριτς Μάρτη, σ’ έβγαλα».

Έλα όμως που ο Μάρτης θύμωσε και την τελευταία νύχτα της επιφύλαξε μια άγρια κακοκαιρία με βαριά χιονόπτωση κι έτσι το πρωί η καημένη η γριούλα βρέθηκε ξεπαγιασμένη και νεκρή.

Αρκετοί μύθοι ζητούν να αιτιολογήσουν, γιατί ο Μάρτης, «μια γελά και μια κλαίει».

Η λαϊκή φαντασία αποδίδει την αστάθεια του καιρού που παρατηρείται στον δύστροπο χαρακτήρα του Μάρτη και στον παρακάτω μύθο:

Κάποτε οι μήνες αποφάσισαν να παντρευτούν. Ο καθένας βρήκε μια γυναίκα που του άρεσε και την παντρεύτηκε. Ο Μάρτης δε φρόντισε το ζήτημα μόνος του και έβαλε προξενητάδες να του βρούνε μια γυναίκα. Εκείνοι του φέρανε μια κοπέλα η οποία ήταν τυλιγμένη με ένα μαντίλι και του είπαν ότι είναι πολύ όμορφη. Ευκολόπιστος όπως ήταν, την παντρεύτηκε. Όταν όμως έμειναν μόνοι και έβγαλε το μαντίλι της, τι να δει; Δεν υπήρχε πιο άσχημη στον κόσμο!

Από τότε κάθε φορά που τη θυμόταν άστραφτε, βροντούσε, έβρεχε, έριχνε μπόρες, έκανε παγωνιές. Μόνο όταν ξεχνιόταν μερικές φορές, ηρεμούσε, γαλήνευε κι έκανε καλό καιρό!

Ακόμα η παράδοση λέει, ότι οι τελευταίες μέρες του Μάρτη ονομάζονται και «μέρες της γριάς», γιατί πιστεύεται ότι αυτές τις μέρες τις έκλεψε από τον Φλεβάρη για να τιμωρήσει μια γριά, γιατί αυτή μίλησε περιφρονητικά για το Μάρτη.

Η γριά, δήθεν, παρ’ όλες τις κακοκαιρίες και τις βαρυχειμωνιές του Μάρτη κατόρθωσε να διασώσει τα νεογέννητα αρνοκάτσικά της και μόλις πέρασε και η τελευταία μέρα του Μάρτη που ήταν η τριακοστή, γιατί τότε, λένε, πως ο Μάρτης είχε 30 μέρες, του είπε με αυθάδεια: «Πριτς Μάρτη, παρά τις παλαβομάρες σου εγώ γλύτωσα τ’ αρνοκάτσικά μου». Τότε αυτός θύμωσε και βάλθηκε να τιμωρήσει τη γριά. Πήρε, λοιπόν, μια μέρα από το Φλεβάρη, τράβηξε μια κακοκαιρία με πολλά κρύα χιόνια και πάγωσε η γριά και τ’ αρνοκιάτσικά της.-

(Από το Βαλτέτσι)

 




Comments (1)

Trackback URL | Comments RSS Feed

  1. B.T. says:

    και βέβαια η πιο γνωστή…
    λείπει ο Μάρτης από τη σαρακοστή ;
    Επίσης βρήκα άλλη μία:
    “Οπόχει κόρη ακριβή
    το Μάρτη ήλιος μη τη δει.”

Σχολιάστε