Παρελθόν, Παρόν και Μέλλον του Λεμονοδάσους



 reizisΓράφει ο Δημήτρης Ρεΐζης *- 

 Η ιστορία του Λεμονοδάσους ξεκινά γύρω στο 1730. Τα πρώτα βήματα συνεργασίας των ιδιοκτητών κυρίως για τη διαχείριση του νερού των πηγών, ξεκίνησαν από το 1828 με την ονομασία «Κοινών Λεμονοδάσους» και ήταν πάντα υπό την επίβλεψη του Δήμου Πόρου.

Η συνεργασία συνεχίστηκε  μέχρι τις 20 Δεκεμβρίου 1937 όπου και ιδρύθηκε ο Τ.Ο.Ε.Β ( Τοπικός Οργανισμός Εγγύων Βελτιώσεων), με το τότε αναγκαστικό καταστατικό.

 

Από το 1937 και για αρκετά χρόνια, το Λεμονοδάσος, θα συνεχίσει να ποτίζεται με διαχειριστή τον Τ.Ο.Ε.Β. και η διαδρομή του νερού θα ξεκινά από τις πηγές  που ήταν στο υψηλότερο  σημείο, θα περνά από τον καταρράκτη και διαμέσου των κοντίτων (κεντρικά τσιμεντένια αυλάκια), θα φτάνει από το πρώτο μέχρι το τελευταίο δέντρο.

 

Εκείνη  την εποχή, για την καλύτερη αξιοποίηση του νερού, οι νεροποτιστές, δεν σταματούσαν να εργάζονται όλο το 24ωρο και  πότιζαν τα δέντρα ακόμα και την νύχτα με φανάρια, αφού το νερό των πηγών έτρεχε ασταμάτητα, χωρίς δυνατότητα αποθήκευσής του.

 

Παράλληλα, με την άρδευση, συνεχίστηκε η αναζήτηση για περισσότερο νερό. Το 1950, με το «σχέδιο Μάρσαλ», εντάχθηκαν στον Τ.Ο.Ε.Β., δύο πηγάδια από την περιοχή της Πλάκας.  Το νερό, όμως ήταν εφάλμυρο και γι ‘αυτό το λόγο γίνονταν καθημερινοί έλεγχοι για την καταλληλότητά του.

 

Το 1960, κατασκευάζονται οι «υδρομαστευτικές στοές», που οδηγούσαν το νερό από τις πηγές στα κοντίτα και το 1970, κατασκευάστηκε η  υδατοδεξαμενή που χρησιμοποιείται μέχρι σήμερα.

 

Στην αναζήτηση για νέες πηγές νερού ο Τ.Ο.Ε.Β. , στρέφεται προς τον κάμπο, αλλά οι προσπάθειες αρχικά ήταν άκαρπες.

 

Με την βοήθεια του γεωλόγου κ. Σπύρου Αρανίτη , ανοίγεται η πρώτη γεώτρηση σε βάθος 80μ στο κτήμα «Μάγειρα», χρησιμοποιώντας το κρατικό γεωτρύπανο. Το ωράριο άρδευσης, από όλο το 24ωρο, αλλάζει σε ημερήσιο πότισμα και γίνεται ελεγχόμενη η άντληση του νερού. Η γεώτρηση λειτουργούσε κατά την αρδευτική περίοδο (Μάιο-Σεπτέμβριο) από τις 5:00πμ έως τις 20:00μμ, ακολουθώντας τη διαδρομή γεώτρησης-καταρράκτη και φτάνοντας μέχρι τα δέντρα.

 

Το 2000, η απόδοση της γεώτρησης στη θέση «Μάγειρα», δεν ήταν ικανοποιητική, και γι αυτό τέθηκε εκτός λειτουργίας και ανοίχθηκε η δεύτερη γεώτρηση στη θέση «Μπούντρι» σε βάθος 150μ. Αυτή η γεώτρηση λειτουργεί μέχρι και σήμερα με το παραπάνω ωράριο.

 

Φτάνοντας στο έτος 2014 και παρατηρώντας την πορεία του Λεμονοδάσους μέσα από τους αιώνες, διαπιστώνουμε την αντοχή των λεμονόδεντρων, η οποία δοκιμάστηκε κατά καιρούς από ασθένειες, ελλιπή φροντίδα και τη φυσιολογική φθορά των δέντρων (γήρανση) , αλλά ευτυχώς όχι από την έλλειψη νερού.

 

Προκειμένου να εξασφαλιστεί η επάρκεια του νερού, αυτή τη στιγμή, ο Τ.Ο.Ε.Β., με συνεχείς  προσπάθειες και με ελάχιστα χρήματα, επιδιώκει να θέσει σε λειτουργία ένα υπόγειο δίκτυο, το οποίο μέχρι τώρα δεν λειτουργούσε.

 

Οι προτάσεις μου για την προστασία και αξιοποίηση του Λεμονοδάσους είναι:

 

  • Η περιοχή του Λεμονοδάσους να χωριστεί σε τομείς. Η κατανομή του Λεμονοδάσους σε τμήματα έχει σαν σκοπό την διαφορετική αξιοποίηση του κάθε τμήματος.  Άλλο για τουριστική ανάπτυξη (αναψυκτήριο κ.λ.π), άλλο για εντατικοποίηση της παραγωγής.  Έτσι θα μπορεί να διαφοροποιηθεί και ο τρόπος άρδευσης ανά τμήμα ώστε να ποτίζεται το Λεμονοδάσος με το υπόγειο κεντρικό δίκτυο, αλλά σε κάποιες, περισσότερο τουριστικές  περιοχές και με κοντίτα, προκειμένου να διατηρηθεί το παραδοσιακό ύφος του Λεμονοδάσους και να συνεχίσει να είναι πόλος έλξης των τουριστών.

Στόχος είναι η αναβίωση της περιοχής τόσο παραγωγικά όσο και τουριστικά με αντίστοιχη αναβίωση των επαγγελμάτων του καλλιεργητή, κλαδεφτή, οι μεταφορές με γαϊδουράκια, αναψυκτήρια κ.λ.π.

 

 

 

  • Να  ενισχυθεί η συνεργασία του Δήμου Πόρου με τον Τ.Ο.Ε.Β., με την ανάληψη της εποπτείας του από το Δήμο Πόρου και να αντικατασταθεί το δίκτυο άρδευσης με σύγχρονα υλικά με τις προδιαγραφές όπως αναφέρονται στη μελέτη της πρώην Νομαρχίας Πειραιά, με σωλήνες (Φ 160, 16 ατμόσφαιρες πίεσης, 3ης γενιάς πολυαιθυλενίου).   Να υπάρχει μόνιμη αρωγή στα καθήκοντα του ΤΟΕΒ όπως, κατασκευές και επισκευές υπόγειου αρδευτικού δικτύου, τεχνική υποστήριξη π.χ. με καθορισμό υπεύθυνου υδραυλικού για τις βλάβες και τον προληπτικό έλεγχο, μελέτες για έργα κ.λ.π.
  • Το δίκτυο άρδευσης μπορεί να χρησιμοποιηθεί επίσης, για τη ασφάλεια της περιοχής, τοποθετώντας κρουνούς πυρόσβεσης.

 

  • Να δοθούν κίνητρα στους ιδιοκτήτες για επαναφύτευση συντήρηση, αξιοποίηση, αντικατάσταση όσων λεμονοδένδρων έχουν προσβληθεί από ασθένειες, όσων έχουν κοπεί  και όσων έχουν γεράσει Με αυτό τον τρόπο θα αναγεννηθεί  το Λεμονοδάσος και θα κληροδοτηθεί  στις επόμενες γενεές. Κάτι αντίστοιχο είχε γίνει το 1873 επί Καραμάνου.
  • Λαμβάνοντας υπ’ όψιν τις κλιματικές αλλαγές, θα πρέπει να, προετοιμαστούμε κάνοντας μελέτες για νερό από αφαλάτωση.

 

  • ΥΔΡΕΥΣΗ ΟΙΚΙΩΝ  : Το καλοκαίρι, ο υφιστάμενος αγωγός ύδρευσης δεν επαρκεί για την κάλυψη των  οικιακών αναγκών, με aποτέλεσμα να  διακόπτεται η παροχή νερού.   Η αύξηση της πίεσης προκαλεί βλάβες στο κεντρικό δίκτυο.  Απαιτείται ολική αντικατάσταση του  δικτύου ύδρευσης.
  • ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΜΟΝΟΠΑΤΙΩΝ ΚΑΙ ΑΞΙΟΘΕΑΤΩΝ – ΜΝΗΜΕΙΩΝ

Σήμερα κάποια μονοπάτια τείνουν να εξαφανιστούν λόγω της βλάστησης.  Πρέπει να καθαριστούν, να γίνει χαρτογράφησή τους, να εκτυπωθούν ενημερωτικά έντυπα και τουριστικός χάρτης για την τουριστική προβολή της περιοχής.

Να γίνει μελέτη ανάπλασης των υπαρχόντων μονοπατιών βάσει παραδοσιακών προδιαγραφών συμβαδίζοντας με την αρμονία του περιβάλλοντος και με την συνεργασία των κατοίκων της περιοχής.

Τα δρομάκια που θα δημιουργηθούν θα πρέπει να χωράνε μικρά τρίκυκλα ή γουρούνες για την μεταφορά των λεμονιών.

  • Τοποθέτηση ξύλινων πινακίδων (παραδοσιακών) με την απεικόνιση οδικού χάρτη για την καθοδήγηση στο Λεμονοδάσος, ανάλογα το σημείο που βρίσκεται ο περιπατητής.
  • Αξιοποίηση των Δημοτικών Σφαγείων στην Πλάκα π.χ.  θα μπορούσε να γίνει παρασκευαστήριο – συσκευαστήριο λεμονάδας ή άλλων προϊόντων λεμονιού.  Ανάδειξη τοπικού προϊόντος με μελλοντικές δυνατότητες περαιτέρω ανάπτυξης. Στην Άρτιμο υπάρχει ιδιόκτητο οικόπεδο του Δήμου Πόρου που θα μπορούσε να γίνει μία καντίνα – αναψυκτήριο σε συνεργασία με κάποιο σύλλογο  και τα έσοδά του να πηγαίνουν για την συντήρηση του Λεμονοδάσους.
  • ΚΑΘΑΡΙΟΤΗΤΑ: Για την συντήρηση και καθαριότητα της περιοχής είναι απαραίτητος ένας πεζός καθαριστής 1-2 φορές την εβδομάδα και αποκομιδή με το απορριμματοφόρο κάθε πέντε ημέρες το χειμώνα και συχνότερα την θερινή περίοδο.                    Να υπάρχει ειδικός κάδος για μπάζα.
  • Άνοιξη-Καλοκαίρι υπάρχουν πολλά κλαριά από τα κλαδέματα , τα οποία καταλήγουν μαζί με τα σκουπίδια.  Θα πρέπει να υπάρξει  ξυλοτεμαχιστής  για κοινή χρήση.
  • ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΠΕΖΟΔΡΟΜΙΩΝ:  Προτείνω να κατασκευαστεί ξύλινος πεζόδρομος για ασφαλή περίπατο,  από Μπούγια έως Πλάκα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας με διακοπή στις παραλίες και κανονικό πεζοδρόμιο από Πλάκα έως Λεμονοδάσος, χωρίς να ενοχλείται το παραδοσιακό ύφος της περιοχής.  Οι υπάρχουσες παραλίες θα γίνουν έτσι πιο εύκολα προσβάσιμες και θα αναδειχθούν.
  • Ειδική φωταγώγηση και τουριστική αξιοποίηση της νησίδας Μπούρζτι. Με τον τρόπο αυτό θα αναδειχθούν το ιστορικό μνημείο και οι περιοχές της Πλάκας και της Αλυκής.
  • Την εκπόνηση σχεδίου ανάπτυξης όλης του ηπειρωτικού τμήματος του Δήμου Πόρου με επίκεντρο το Λεμονοδάσος.

Οφείλουμε μετά από τρεις αιώνες ύπαρξης του Λεμονοδάσους  να είμαστε άξιοι συνεχιστές όσων μόχθησαν για την δημιουργία και την διατήρηση αυτού, που η φήμη του ξεπερνά τα όρια ακόμα και της χώρας μας.

 

Δημήτρης Ρεΐζης

Μόνιμος κάτοικος Λεμονοδάσους ,

Μέλος του ΤΟΕΒ και του συλλόγου «Φίλοι του Λεμονοδάσους» Υποψήφιος σύμβουλος με τον συνδυασμό «ΔΥΝΑΜΗ ΕΝΟΤΗΤΑΣ»       του  Σπύρου Σπυρίδωνα.




Comments (4)

Trackback URL | Comments RSS Feed

  1. Θεόδωρος says:

    O κ. Δημήτριος Ρείζης είναι από τα λίγα πολύ αξιόλογα άτομα κατά τη γνώμη μου, που πολιτεύονται στην περιοχή μας. Άνθρωπος με όραμα και πολύ όρεξη για δουλειά! Τέτοιοι άνθρωποι αξίζουν την στήριξη της τοπικής κοινωνίας!

  2. O κ.Ρείζης είναι από τα πιο αξιόλογα άτομα που έχουμε συναντήσει.Εργασιομανής,οραματιστής,αλλά και σπουδαίος οικογενειάρχης!Κυρίως όμως διακρίνεται για την εντιμότητα και το ήθος του.Σπάνια πρωτερήματα για την εποχή μας!!Καλή επιτυχία!!
    Χίος Φίλιππος

  3. Από τα πιο αξιόλογα άτομα ,με μεράκι για δουλειά,οραματιστής και σπουδαίος οικογενειάρχης.
    Τον διακρίνουν σπάνια πρωτερήματα για την εποχή μας,εντιμότητα και ήθος.Καλή επιτυχία!!!

  4. poros1970 says:

    Καλή επιτυχία
    πέραν των ανωτέρω θετικών σχολίων, που σίγουρα τα αξίζεις και με το παραπάνω, θεωρώ δεδομένη τη συμμετοχή σου στο Δήμο γιατί άνθρωποι σαν εσένα πρέπει να αξιοποιούνται για το καλό του τόπους τους.
    υ.γ. πολύ καλό το άρθρο ΣΟΥ.

Σχολιάστε