Ατενίζοντας το μέλλον



Γράφει ο Σπύρος Πολλάλης
Άπο τον “Λαθρεπιβάτη” του Saronic Magazine τέυχος Σεπτεμβρίου
Ο Πόρος είναι μαγικός. Ομορφιά διάσπαρτη παντού: στη θάλασσα, στη στεριά, στα πεύκα. Στα βράχια του, στο Μόδι, στη Γλύστρα, στο Δασκαλειό, στην Άρτιμο, στο Μπογάζι. Στο Μοναστήρι, στο Ρολόι, στον Μύλο, στα σπίτια του. Στην Κοιμωμένη που ζωντανεύει κάθε ηλιοβασίλεμα. Και όλα αυτά σε μια κλίμακα της φύσης που είναι μοναδική σε όλο τον κόσμο, με μυρωδιές από λεμονιές που κάνουν μοναδικά τα βράδυα του καλοκαιριού. Μια απέραντη ομορφιά που την μοιράζεται με τα άλλα νησιά του Σαρωνικού και την ακτή της Πελοποννήσου.
Πρέπει όμως εμείς οι κάτοικοι του Πόρου να αναλογιστούμε πώς διαχειριζόμαστε αυτή την τόση ομορφιά. Εκμεταλλευόμενοι το κύμα της τουριστικής ανάπτυξης της χώρας, ακολουθήσαμε ένα δρόμο παρόμοιο με άλλα προικισμένα μέρη της Ελλάδας. Κοντά στην Αθήνα, με γεωργική και κτηνοτροφική παραγωγή, ο Πόρος ήταν ήδη σχετικά αναπτυγμένος, με κάποια αλλοίωση της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής του. Η οικονομική του βάση παρουσίασε αντίσταση σε πλήρη άλωση από τον τουρισμό. Προσέλκυσε επισκέπτες που πυροδότησαν μια κτιριακή ανάπτυξη χαμηλού επιπέδου, ευτυχώς όχι μέσα στον οικισμό που ήταν κορεσμένος. Και έτσι έχουμε τον Πόρο όπως τον ξέρουμε σήμερα. Βλέπουμε καθαρά ότι αυτή η ανάπτυξη ήταν ευκαιριακή, χωρίς στρατηγικούς στόχους. Η εθνική πολιτική ήταν όχι μόνο ανεπαρκής αλλά ενίσχυε τη λάθος ανάπτυξη και η τοπική πολιτική ήταν απούσα, χωρίς ουσιαστικές οικονομικές ή νομοθετικές δυνατότητες.

Σήμερα, βλέποντας το μέλλον, θα θέλαμε οι παρεμβάσεις να ξεκινούν από στρατηγικούς στόχους της περιοχής μας που περιλαμβάνει και τον Γαλατά και τα Μέθανα. Ξεκινώντας από την βασική παραδοχή ότι θέλουμε ποιότητα ζωής, σημαίνει ότι θέλουμε υγιές περιβάλλον, εύρωστη οικονομία και αρμονικές κοινωνικές δομές. Επίσης θέλουμε να κληρονομήσουμε στις επόμενες γενιές κάτι που θα αισθανόμαστε περήφανοι και θα τους επιτρέψει να έχουν και αυτοί περιθώρια να δημιουργήσουν. Θέλουμε το νησί μας να είναι διαφορετικό και συμπληρωματικό τμήμα του συμπλέγματος των νησιών του Σαρωνικού και των ακτών της Πελοποννήσου. Θέλουμε να θαυμάζουμε όχι μόνο τη φύση αλλά και ότι χτίζουμε.
Σαν γενικός κανόνας, η αποκλειστική εξάρτηση της οικονομίας από μόνο ένα τομέα πρέπει να αποφευχθεί. Ο Πόρος δεν πρέπει να εισάγει λεμόνια, δεν πρέπει να σταματάει να ζει τον χειμώνα, πρέπει να προσφέρει ευκαιρίες για επαγγελματική μετακόμιση από την Αθήνα. Βασικές δομές είναι απαραίτητο να αλλάξουν, πολύ πέρα από το μικρό μας νησί.
Για την στρατηγική ανάπτυξη της οικονομίας πρέπει να παρθούν αποφάσεις. Τις πιό πολλές φορές οι αποφάσεις ευνοούν συγκεκριμένη ανάπτυξη και καταστέλλουν άλλη. Τα ιχθυοτροφεία αυξάνουν τις εξαγωγές αλλά μολύνουν τη θάλασσα. Τι είναι πιο σημαντικό για τον Πόρο; Αν τα κριτήρια είναι ο αριθμός θέσεων εργασίας και η διατήρηση της ποιότητας ζωής, τότε η απόφαση είναι μονοσήμαντη. Το ίδιο με την κυκλοφορία αυτοκινήτων. Θέλουμε να δώσουμε προτεραιότητα στους πεζούς ή να οδηγούμε και να παρκάρουμε μπροστά στο σπίτι μας; Έτσι κι αλλιώς ο σημερινός αριθμός των αυτοκινήτων είναι περισσότερος από ότι χωράει μπροστά από το σπίτι μας. Και τα φέρυ-μπωτ συνεχίζουν να φέρνουν τους Αθηναίους που προσπαθούν να μας κάνουν την παραλία σαν την οδό Πανεπιστημίου. Οι αποφάσεις πρέπει να επεκταθούν σε χρήση γης, ποιότητα νερού, αποχέτευση, απόβλητα, ενέργεια.
Μερικές πρώτες διάσπαρτες ιδέες: Μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα θαλάσσιο πάρκο που να απαγορεύεται το ψάρεμα, τμήμα ερευνητικού κέντρου με προσωπικό και φοιτητές, που οι επισκέπτες θα κολυμπάνε μέσα στα ψάρια και θα τα παρακολουθούν με μάσκα; Να κάνουμε επιστημονικές αγροτικές καλλιέργειες σε συνδυασμό με αγροτουρισμό; Να προωθήσουμε ιδιωτική πολεοδόμηση σε συνθήκες που θα προσελκύσουν μόνιμους και εποχιακούς κατοίκους από όλο τον κόσμο; Να δημιουργήσουμε δωδεκάμηνο τουρισμό, τηλεπικοινωνίες που επιτρέπουν τηλε-παρουσία; Να ενισχύσουμε τον εθελοντισμό, την προστασία της φύσης; Να δ.ωσουμε περισσότερη έμφαση στην παιδεία;
Και να κοιτάξουμε και λίγο πίσω. Θυμόσαστε τις γραφικές ξύλινες εξέδρες των εστιατορίων στην παραλία του Πόρου; Τώρα η διαπλάτυνση του δρόμου σε επίπεδο λεωφόρου μεγαλούπολης είναι νόμιμη αλλά οι εξέδρες είναι παράνομες. Ξενοδοχεία του Πόρου που συντηρούν υψηλής ποιότητας τουρισμό θα ήταν παράνομο να κτιστούν σήμερα, ένα από αυτά έγινε με κάθε δυνατή παράβαση από την χούντα. Μήπως θα πρέπει να ξανασκεφτούμε λίγες στρατηγικές νόμιμες παραβάσεις για το καλό του τόπου; Αλλά έχουμε εμπιστοσύνη σε αυτούς που θα αποφασίζουν; Το δασαρχείο απαγορεύει εργασίες στο δάσος για την πυροπροστασία του, αλλά θα ισχυριστεί ότι δεν θα έχει ευθύνες όταν τα πεύκα θα καούν και θα αλλάξει η μορφή του νησιού μας.
Η υλοποίηση αυτών των ιδεών είναι δύσκολη: αντιτίθεται στην ροή των πραγμάτων όπως τα ξέρουμε, κάποτε σε μυωπικά συμφέροντα, και πιθανόν σε άγνοια. Πρέπει να προσελκύσει κεφάλαια που θα τα διαχειριστούν χρηστά από το δημόσιο, και ανθρώπους που θα βάλουν το συλλογικό συμφέρον πάνω από το ατομικό.

Ο Σπύρος Πολλάλης έχει καταγωγή πολλών γενιών από το Πόρο και τον Γαλατά, είναι δημότης Πόρου, τακτικός καθηγητής Σχεδιασμού, Τεχνολογίας και Διαχείρησης του Πανεπιστημίου Harvard, και President του Κολλεγίου Αθηνών.




Σχολιάστε