25 Απριλίου 1825: Η ηρωική έξοδος του πάρωνα ”ΑΡΗΣ” από τον όρμο Ναυαρίνου


Γράφει ο Γιάννης Μανιάτης – 
Ο πάρωνας (μπρίκι) ΑΡΗΣ υπήρξε ένα από τα ηρωικότερα Ελληνικά πλοία της Ελληνικής Επανάστασης. Η υπερ-εκατονταετής ιστορία του συνδέεται άρρηκτα, όπως θα δούμε παρακάτω, και με το νησί μας τον Πόρο.
Είχε ναυπηγηθεί στη Βενετία το 1807 ως εμπορικό μπρίκι για λογαριασμό του Υδραίου καραβοκύρη και κατοπινού ναυμάχου του ’21 Αναστασίου Τσαμαδού.
Με την έναρξη του Αγώνα συμμετείχε στην υδραίικη πολεμική μοίρα, παίρνοντας μέρος στις περισσότερες ναυτικές επιχειρήσεις του Αγώνα. Αποκορύφωμα ήταν η διάσπαση του ασφυκτικού κλοιού του Ιμπραήμ στο Ναβαρίνο τον Απρίλη του 1825, όπου πέρασε με επιτυχία ανάμεσα από ισχυρό φράγμα πυρός που είχαν εγκαταστήσει τα 32 αιγυπτιακά πολεμικά πλοία. Το πλοίο κατάφερε να διαφύγει με μεγάλες ζημιές και απώλειες υπό τον νέο Κυβερνήτη του Ν. Βότση μετά τον ηρωικό θάνατο του καπετάνιου και καραβοκύρη του Α. Τσαμαδού στη Σφακτηρία μαζί με πολλούς άλλους Έλληνες και φιλέλληνες (Σανταρόζα κλπ).

Μετά την Απελευθέρωση έγινε πλοίο του Εθνικού Στόλου με το νέο του όνομα ”ΑΘΗΝΑ”, ενώ το 1879 επανονομάστηκε ”ΑΡΗΣ”. Χρησιμοποιήθηκε σε πολλές αποστολές του ΠΝ, τις περιόδους 1863-65 και 1882-84 ως Σχολή Ν. Δοκίμων, και από το 1885 έως το 1921 στον Πόρο ως Σχολή για το κατώτερο προσωπικό του ΠΝ.
Τη ζωή του στον πάρωνα ΑΡΗΣ και στον όμορφο Πόρο του 1900, όπου υπηρέτησε ως έφεδρος γιατρός, περιγράφει με γλαφυρότητα στο βιβλίο του “Φιλοσοφικοί Περίπατοι” ο γνωστός συγγραφέας και ψυχίατρος Άγγελος Τανάγρας.

Δυστυχώς το ιστορικό εκείνο πλοίο, μοναδικό κειμήλιο του Αγώνα που επέζησε επί μια εκατονταετία, έμελλε να βυθιστεί με κανονιοβολισμό τιμητικά στις 25 Μαρτίου 1921 στην επέτειο των 100 ετών από το ’21. Η βύθιση έγινε κοντά στη νησίδα Κυρά έξω από τον Ναύσταθμο Σαλαμίνας, λόγω οικονομικής αδυναμίας του ΠΝ για τη συντήρηση και τις απαιτούμενες επισκευές του.
Ήταν ένας θλιβερός πανηγυρισμός της εκατονταετίας του Αγώνα που έγινε παρά τις σφοδρές αντιρρήσεις πολλών που επέμεναν να διατηρηθεί ως εθνικό κειμήλιο. Το εικονιζόμενο ακρόπρωρό του διασώζεται στο Εθνολογικό Μουσείο Αθηνών.

Να σημειωθεί πως εάν το μπρίκι ”ΑΡΗΣ” διασωζόταν, σήμερα η Ελλάδα και το ΠΝ θα είχαν ένα ακόμη πλωτό μουσείο αντίστοιχο των διατηρουμένων σήμερα πλοίων της ύστερης εποχής των πολεμικών ιστιοφόρων, όπως της ναυαρχίδας ”VICTORY” του Νέλσωνα (1803) στο Portsmouth του Η.Β. και του ”CONSTALLATION”, πλοίου της Αμερικανικής Ανεξαρτησίας (1776) στη Βαλτιμόρη των ΗΠΑ.
Η Υπηρεσία Ιστορίας του ΠΝ έκανε χθες ανάρτηση του σχετικού δημοσιεύματος με την ηρωική έξοδό του πλοίου το 1825. Δύο διάσημοι νεοέλληνες ζωγράφοι, ο Κων/νος Βολανάκης και ο Σίφης Ντεμίρης απαθανάτισαν το γεγονός με τους εικονιζόμενους αριστοτεχνικούς τους πίνακες.
Και ο δήμος Πόρου έδωσε τιμητικά το όνομά του σε μικρή πλατεία στο νέο λιμάνι του νησιού, απέναντι από το χώρο που για πολλά χρόνια το πλοίο ελλιμενιζόταν.



Comments (1)

Trackback URL | Comments RSS Feed

  1. Τάσος Γκούμας says:

    Γιάννη πολύ καλή αναφορά.
    Τονώνει και υπενθυμίζει το ”Έλληνες αεί ναύτες”.
    Εκτός απ’ τον Πολιτισμό που δώσαμε στον Κόσμο υπάρχουμε και σαν ναυτικοί.
    Μπορούμε και σήμερα με άξιες ηγεσίες να παίξουμε το ρόλο που δικαιούμαστε.

Σχολιάστε