Τα Μέθανα και οι «χρυσοί» κρατήρες του υποθαλάσσιου ηφαιστειακού τόξου



hellenicvolcanicarcΤεράστιο είναι το ενδιαφέρον της παγκόσμιας επιστημονικής κοινότητας για τα «κρυμμένα» ηφαίστεια του ηφαιστειακού τόξου του Αιγαίου, στο οποίο συμπεριλαμβάνεται και αυτό των Μεθάνων.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Αλέξανδρου Κόντη στη REAL PLANET (22/9), μεγάλες ποσότητες χρυσού, αργύρου και χαλκού, αλλά και δηλητήρια όπως αρσενικό, αντιμόνιο, θάλλιο και ψευδάργυρο, εκλύουν τα ηφαίστεια του Αιγαίου, τα οποία αντιμετωπίζονται πλέον ως παγκόσμιος γεωλογικός θησαυρός από επιστήμονες του εξωτερικού, οι οποίοι συρρέουν κατά δεκάδες για να τα ερευνήσουν.

Ο επίκουρος καθηγητής Ορυκτολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Αθανάσιος Γκοντελίτσας, είναι μέλος της ομάδας που πρόσφατα εντόπισε ακόμα και χρυσάφι στο ηφαίστειο Κολούμπο, που βρίσκεται βορειοανατολικά της Σαντορίνης, αναφέρει  «Οι ποσότητες χρυσού που ελκύονται από τον κρατήρα του Κολούμπο είναι πρωτοφανείς. Αντίστοιχο ενδιαφέρον, όμως παρουσιάζουν και άλλα στοιχεία που εκλύονται σε αφθονία, όπως το αρσενικό, το οποίο εκλύεται σχεδόν σε όλο το ηφαιστειακό τόξο του Αιγαίου» και προσθέτει πως τα στοιχεία που θεωρούνται τοξικά για το περιβάλλον φαίνεται πως έχουν «γεννήσει» βακτήρια, τα οποία έχουν αποτελέσει τη βάση της υποθαλάσσιας ζωής της περιοχής μας.

Χαρτογράφηση

Τα υποθαλάσσια ηφαίστεια του Αιγαίου βρίσκονται εδώ και δεκαετίες στο διεθνές επιστημονικό επίκεντρο. Ειδικά τα τελευταία χρόνια, οι περιοχές των Μεθάνων, της Μήλου, της Σαντορίνης και της Νισύρου δέχονται διαρκώς αποστολές από ινστιτούτα, όπως τα πανεπιστήμια του Κέιμπριτζ, της Ουψάλας, του Σάλτσμπουργκ και τη Βρέμης από την Ευρώπη, αλλά και του Ρόουντ Άιλαντ, του Περντιού και του Κάνεγκι από τις ΗΠΑ.

Πολύ πρόσφατα, μάλιστα, τον Απρίλιο του 2013, το αμερικάνικο πανεπιστήμιο της Ιντιάνα συμπέρανε ότι οι υποθαλάσσιοι ηφαιστειακοί σχηματισμοί στα Μέθανα συνέβαλαν στη δημιουργία του νησιού της Αίγινας.

Σημαντική ερευνητική δραστηριότητα έχουν αναπτύξει και Έλληνες επιστήμονες, οι οποίοι πρόσφατα προχώρησαν στη χαρτογράφηση όλων των υποθαλάσσιων ηφαιστείων του Αιγαίου. Η έρευνα από το Πανεπιστήμιο Αθηνών και το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ) διήρκησε συνολικά 25 χρόνια και περιελάμβανε δεκάδες καταδυτικές αποστολές, που ξεκίνησαν το 2000 και ολοκληρώθηκαν το 2011.

kratΟ «Παυσανίας»

«Το πρώτο υποθαλάσσιο ηφαίστειο που ανακαλύφθηκε στην αρχή της έρευνάς μας ήταν ο «Παυσανίας», στη θαλάσσια περιοχή των Μεθάνων, το 1987. Η χαρτογράφηση από το Σαρωνικό, μέχρι τη Νίσυρο ολοκληρώθηκε πέρυσι και η εργασία δημοσιεύτηκε φέτος στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Tectonophysics», αναφέρει ο καθηγητής Γεωλογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Δημήτρης Παπανικολάου, εξηγώντας πως το ηφαιστειακό τόξο του Αιγαίου είναι διάστικτο από αμέτρητα σημεία ηφαιστειακών εκτονώσεων. «Στις τέσσερις βασικές ηφαιστειακές υποομάδες του Αιγαίου, τα Μέθανα, τη Μήλο, τη Σαντορίνη και τη Νίσυρο, υπάρχουν ξεκάθαροι σχηματισμοί, αλλά και μικρές ηφαιστειακές οπές, γεγονός που μας αποτρέπει να μιλήσουμε για συγκεκριμένο αριθμό υποθαλάσσιων ηφαιστείων», λέει ο Δ. Παπανικολάου, συμπληρώνοντας πως η ανακάλυψη των πολύτιμων μετάλλων που εκλύονται ενδέχεται να αποτελέσει τη βάση για μελλοντικές εξορύξεις. «Σήμερα υπάρχει η τεχνολογία για εξορύξεις σε μεγάλα βάθη, κάτι που θα μπορούσε να γίνει και στο Αιγαίο, εφόσον τα κοιτάσματα είναι τέτοια που να μπορούν να αποσβέσουν το κόστος».

«Τα υποθαλάσσια ηφαίστεια της Ελλάδας είναι ενεργά, χωρίς αυτό να σημαίνει βεβαίως ότι επίκειται έκρηξη τους», δηλώνει από την πλευρά του ο Δημήτρης Σακελαρίου, διευθυντής Ερευνών του ΕΛΚΕΘΕ, τα ερευνητικά σκάφη του οποίου χρησιμοποιήθηκαν για την καταγραφή των ηφαιστείων του βυθού. «Η ενεργητικότητα των ηφαιστείων του Αιγαίου συνιστάται στην υδροθερμική τους δραστηριότητα, στο γεγονός δηλαδή ότι εξακολουθούν να εκλύουν θερμότητα και διάφορες άλλες ουσίες», αναφέρει, προσθέτοντας ότι αυτή η δραστηριότητα θα εξακολουθήσει να βρίσκεται στο διεθνές επίκεντρο .

«Το ηφαιστειακό τόξο του Αιγαίου έχει δημιουργηθεί από τις συγκρούσεις της ευρωπαϊκής και της αφρικανικής πλάκας. Η περιοχή μας έχει ένα τεράστιο ενδιαφέρον και θα συνεχίσει να προσελκύει επιστήμονες και τις επόμενες δεκαετίες» καταλήγει ο Δ. Σακελλαρίου.

ΜΕΘΑΝΑ: Ο κοιμώμενος γίγαντας

Τις θηριώδεις διαστάσεις του υποθαλάσσιου ηφαιστείου «Παυσανία» κατάγραψε για πρώτη φορά η έρευνα του Πανεπιστημίου Αθηνών και του ΕΛΚΕΘΕ. Ο σχηματισμός που βρίσκεται μεταξύ των Μεθάνων και της νήσου του Αγκιστρίου καλύπτει μια έκταση 12 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Ο κρατήρας του βρίσκεται 143 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας και έχει βάθος 300 μέτρων. Ο ηφαιστειακός κώνος του «Παυσανία» έχει διάμετρο 3 χιλιομέτρων, ενώ γειτνιάζει με έναν δεύτερο υποθαλάσσιο ηφαιστειακό σχηματισμό, ο οποίος είναι αντιστοίχου μεγέθους, αλλά έχει εντελώς διαφορετική όψη, καθώς περιλαμβάνει αρκετά σημεία ηφαιστειακής εκτόνωσης. Συνολικά, η έρευνα συμπεραίνει ότι η περιοχή του Σαρωνικού εμφανίζει έντονη ηφαιστειακή δραστηριότητα εδώ και εκατομμύρια χρόνια, τόσο στην χερσόνησο των Μεθάνων και τη νοτιοδυτική πλευρά του κόλπου, δηλαδή την περιοχή Αγίων Θεοδώρων και Σουσακίου, όσο και στη θαλάσσια περιοχή του Πόρου και της Αίγινας.




Comments (1)

Trackback URL | Comments RSS Feed

  1. Γιάννης Μανιάτης says:

    Πολλά από τα στοιχεία για το ηφαιστειακό τόξο του νοτίου Αιγαίου που αναφέρονται στο πολύ ενδιαφέρον για την περιοχή μας δημοσίευμά σας, μπορείτε να βρείτε και στο Μουσείο Κοχυλιών στη Χατζοπούλειο Βιβλιοθήκη του Πόρου που επιμελήθηκε η επιστημονική ομάδα του Πανεπιστημίου Αθηνών, με επικεφαλής τον καθηγητή Γεωλογίας-Παλαιοντολογίας Δρ. Γ. Θεοδώρου και ηφαιστειολόγο τον Δρ. Κ. Κυριακόπουλο.

Σχολιάστε