Μνημείο του Κώστα Βαρώτσου για μια θαλασσινή τραγωδία



Photo M.Stallo

Photo M.Stallo

Η τέχνη του γλύπτη Κώστα Βαρώτσου, είναι γνωστή στους Ποριώτες. Το καλοκαίρι του 2011, η Γκαλερί Citronne στον Πόρο, φιλοξένησε έκθεση του διάσημου Έλληνα καλλιτέχνη.
Σε εκείνη την έκθεση, ένα έργο – πολιτική παρέμβαση, είχε συγκεντρώσει όλα τα βλέμματα. Μια θρυμματισμένη Ελληνική σημαία, στο πάτωμα της γκαλερί, έδινε την άποψη του καλλιτέχνη, για την κρίση που συνεχίζει να πλήττει την ελληνική κοινωνία.
«Το βάζο που έπεσε κι έσπασε…» εξηγούσε τότε ο καλλιτέχνης. «Σαν να θέλω να πω ότι η Ελλάδα έπεσε κι έσπασε. Μα κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει; Δεν έχουμε όλοι την αίσθηση ότι κρατούσαμε την Ελλάδα σαν ένα ωραίο βάζο στα χέρια μας που έχει πέσει και σπάσει; Και η τέχνη τι άλλο είναι από το να μεταφέρει κανείς την αίσθηση της στιγμής;».
Το “Kater i Rades” και η παρέμβαση του Βαρώτσου
Το λιμάνι της πόλης Οντράντο της Ιταλίας, φιλοξενεί από τον Φεβρουάριο του 2012 ένα μοναδικό έργο του καλλιτέχνη. Ο Κώστας Βαρώτσος, κλήθηκε από τον δήμαρχο της Ιταλικής πόλης, να παρέμβει εικαστικά, πάνω στο «κουφάρι» του πλοίου, που το 1997 έγινε ο υγρός τάφος για 83 Αλβανούς μετανάστες.
«Στόχος μου ήταν να ανασύρω μέσα από την τραγωδία κάτι θετικό, την αισιοδοξία. Ήθελα να θυμόμαστε με αποτροπιασμό το γεγονός, αλλά παράλληλα να κάνω αυτό το καράβι να ταξιδέψει ξανά», λέει ο Κώστας Βαρώτσος στον Χρήστο Σιάφκο σε συνέντευξη που παραχώρησε στην «Ελευθεροτυπία» πριν από λίγες μέρες, αναφερόμενος στο μνημειακό έργο του που στέκει στο λιμάνι του Οτράντο, το σκάφος των τριάντα μέτρων, που με την πλώρη του σκίζει τα γυάλινα κύματα του δημιουργού.
Το γεγονός που οδήγησε στη δημιουργία του γλυπτού συνέβη στα 1997, με το δεύτερο μεγάλο κύμα μετανάστευσης από την Αλβανία στην Ιταλία. Τότε η ιταλική κυβέρνηση είχε δώσει εντολή στο Πολεμικό Ναυτικό να παρεμποδίζει, στα διεθνή ύδατα ανάμεσα στις δύο χώρες, τα πλοία τα οποία μετέφεραν λαθρομετανάστες. Στις 28 Μαρτίου εκείνου του χρόνου ένα μετασκευασμένο παλιό ρωσικό πολεμικό σκάφος, το «Κατέρ ι Ρόντες», προσέκρουσε το αντιτορπιλικό «Σίβυλλα», που επιχείρησε να εμποδίσει την πορεία του προς τις ιταλικές ακτές.
Στο ναυάγιο πνίγηκαν 83 άτομα. Πολύ αργότερα το κουφάρι του «Κατέρ ι Ρόντες» ανασύρθηκε κι έγινε στον Βαρώτσο η πρόταση για τη μετασκευή του. Ο γλύπτης έκοψε τη γάστρα του πλοίου σε όλο της το μήκος, αφαίρεσε τις μηχανές, και το σκαρί, έπειτα από έξι μηνών δουλειά, τοποθετήθηκε πάνω σε μία βάση στο λιμάνι. Τα κύματα που σχεδίασε ο Βαρώτσος το κάνουν να ταξιδεύει ξανά.
Φωτό: Mario Gioia

Φωτό: Mario Gioia


«Οταν το ανοίξαμε γνωρίζαμε πως είχαν πνιγεί συνάνθρωποί μας στο εσωτερικό του. Σε στοιχειώνει αυτό το πράγμα. Από την άλλη, πρέπει να ενεργοποιήσεις τον όγκο του θανάτου και να τον μετατρέψεις σε ζωή», λέει ο γλύπτης και προσθέτει: «Το θέμα της μετανάστευσης βαραίνει πολύ αυτή τη στιγμή στην Ευρώπη. Υπάρχει τρομερή κινητικότητα πληθυσμών, όχι πάντα νόμιμη. Και τέτοιου είδους τραγωδίες γίνονται καθημερινά στη Μεσόγειο. Απλώς το συγκεκριμένο γεγονός σωστά διογκώθηκε γιατί περιέλαβε πολλούς νεκρούς». Ο Βαρώτσος έχει κάνει την Ιταλία δεύτερη πατρίδα του. Κατά τους συνεργάτες του, υπάρχει από ένα γλυπτό του ανά διακόσια χιλιόμετρα στη χώρα. Πώς το αιτιολογεί; Λέει σχετικά: «Οι Ιταλοί μπορεί να είναι εθνικιστές, έχουν όμως εξωστρεφή και διεθνιστική αντίληψη για τα πράγματα. Είναι ίσως οι πιο διεθνείς Ευρωπαίοι. Και δέχονται τον ξένο, ειδικά όταν αντιλαμβάνονται πως έχει να τους προσφέρει κάτι. Η ανταλλαγή τούς ενδιαφέρει πάντα».
Ενα δεύτερο γλυπτό του, στο οποίο αναφέρεται με καμάρι, αφορά τη ζεύξη της χτυπημένης από βόμβα στον πόλεμο κορυφής ενός βουνού στο Αμπρούτζο.
images
«Νομίζω πως το έργο μου στα Απένινα Ορη είναι το σημαντικότερο στην Ιταλία. Οταν είδα για πρώτη φορά την περιοχή, έκρινα πως δεν μπορούσα να την αγγίξω. Ηταν πανέμορφη -κι άλλωστε δεν γίνεται να διακοσμήσεις τη φύση. Ομως εν τέλει σκέφτηκα πως θα μπορούσα να διορθώσω την κορυφή ενός βουνού που είχε χτυπηθεί από βόμβα. Κι έτσι ξεκίνησε μια απίστευτη περιπέτεια, αφού δεν υπήρχε πρόσβαση ώς την κορυφή. Καταλήξαμε να κάνουμε τους ορειβάτες. Οταν φτάσαμε όμως επάνω, είδαμε ότι η θέα ήταν ανεμπόδιστη παντού. Εκλεισα την τρύπα με 200 τόνους γυαλί, δημιουργώντας ένα αναβατόριο, που έσερνε ένα τρακτέρ. Δουλέψαμε δώδεκα μήνες, αλλά νομίζω πως το αποτέλεσμα μας δικαίωσε».
Πηγή: «Ελευθεροτυπία»




Σχολιάστε