Γ. Αθανασίου: Ομιλία στις εκδηλώσεις στη Βέργα Καλαμάτας



Γράφει ο Γιώργος Αθανασίου – 

Από καιρό συμπατριώτες μας, από αυτούς που είχανε παραβρεθεί στη Βέργα Καλαμάτας, μου είχανε ζητήσει να δημοσιεύσω την ομιλία μου, που έγινε  για τις εκδηλώσεις «ΔΡΟΜΟΙ ΜΠΑΡΟΥΤΙΟΥ» όπου ήμουνα καλεσμένος να μιλήσω και που ο φίλος Γιάννης Μανιάτης έχει κάνει τις σχετικές δημοσιεύσεις και έχει αναρτήσει τα σχετικά βίντεο. Επειδή η αλήθεια είναι ότι η ακουστική δεν ήτανε τόσο καλή στο χώρο, κυρίως από τον κόσμο που παρευρίσκετο, έρχομαι σήμερα να την δημοσιεύσω.

Βεβαίως πολλά περισσότερα στοιχεία για τον Μέξη μας είχε δώσει ο Αντώνης Βιρβίλης στην εκδήλωση που έγινε πέρση στον Πόρο. Εγώ απλός προσπάθησα μέσα στον χρόνο που είχα, να κάνω μία μικρή αναφορά, και να σκιαγραφήσω τον μεγάλο Ποριώτη αγωνιστή, για τους φίλους από την Βέργα και την ευρύτερη περιοχή της Καλαμάτας.

Στην ομιλία μου αυτή έκανα μία πρόταση για την αδελφοποίηση της Βέργας με τον Πόρο και η αλήθεια είναι ότι έγινε ευρέως αποδεκτή. Αυτό με υποχρεώνει σύντομα να απευθήνω την σχετική πρόταση στους Δήμους Καλαμάτας και Πόρου για τα περαιτέρω.

Επίσης είχαμε της ευκαιρία να δούμε για πρώτη φορά την προσωπογραφία του Χρ. Μέξη. Οι πληροφορίες που μας έδωσαν ήτανε ότι βρέθηκε σε σκίτσο στα Γαλλικά αρχεία στους φακέλους του εκστρατευτικού σώματος του Μαιζόν που είχε έλθει στη Πελοπόννησο για να στηρίξει τον Καποδίστρια και να εκκαθαρίσει την Πελοπόννησο από τα στρατεύματα του Ιμπραήμ, αλλά και για να κάνει αρχαιολογικές, γεωγραφικές, γεωλογικές και άλλες έρευνες. Αναμένω περισσότερες πληροφορίες και αν μπορέσουμε και το επιβεβαιώσουμε τότε θα είναι μία από τις σημαντικότερες ανακαλύψεις γιατί θα είναι η μοναδική προσωπογραφία Ποριώτη αγωνιστεί του 1821 και μάλιστα του Μέξη.

 

Αγαπητή φίλοι και μέλη της οργανωτικής Επιτροπής

Χαίρομαι πραγματικά που μου δίνεται σήμερα η ευκαιρία, να απευθύνω έναν χαιρετισμό με την παρουσία μας εδώ για να τιμήσουμε τις εκδηλώσεις σας, με τον ευρηματικό τίτλο ΔΡΟΜΟΙ ΜΠΑΡΟΥΤΙΟΥ, τιμώντας παράλληλα και τον Ποριώτη αγωνιστή Χριστόδουλο Μερτίκα Μέξη ή Ποριώτη. Την επωνυμία «Ποριώτης» που αναφέρεται στα διάφορα έγγραφα του την έδωσαν οι συμπατριώτες του σε ένδειξη τιμής από την αρχή του Αγώνα.

Θα αναφερθώ σε έναν συμπατριώτη μας του οποίου εάν η μοίρα δεν είχε αποφασίσει διαφορετικά, σήμερα θα συμπεριλαμβανόταν στους γνωστούς μεγάλους Αγωνιστές του 21.

 

 

 

 

 

 

Εδώ θα μου επιτρέψετε να περιαυτολογήσω, αλλά πριν από 35 περίπου χρόνια, η θεία τύχη με έφερε στο τμήμα Χειρογράφων της Εθνικής Βιβλιοθήκης Αθηνών και εκεί ω του θαύματος ανακάλυψα το Αρχείο των Αγωνιστών του Πόρου στην περίοδο του Απελευθερωτικού πολέμου. Και από την στιγμή αυτή αρχίσανε τα πράγματα να παίρνουν το δρόμο τους και έτσι ο Πόρος να παίρνει την θέση του στην ιστορία του Έθνους.

Ο Πόρος υπήρξε το πρώτο νησί, όπως αναφέρεται στα διάφορα έγγραφα, που πήρε τα όπλα εναντίον του εχθρού του Γένους. Προύχοντες, καραβοκυραίοι αλλά και απλός λαός είτε ως αξιωματικοί, είτε ως μπουλουξήδες ή ως ναύτες και στρατιώτες από τη  πρώτη στιγμή βρέθηκαν στα μετερίζια του Αγώνα. Έτσι και  ο Χριστόδουλος,

υπήρξε ένας αγωνιστής που από τα πρώτα βήματα της προσπάθειας για τον ξεσηκωμό του Γένους, έδειξε την αξία του. Υπήρξε μέλος της Φιλικής Εταιρείας από το 1819 με το όνομα «ΕΥΑΓΟΡΑΣ». Η σημερινή τελετή το αποδεικνύει μια και πριν από την κήρυξη του ιερού Αγώνα έκανε κάθε προσπάθεια, μαζί με το Παπαφλέσσα, ώστε να ξεσηκώσει, όσους ακόμα δίσταζαν για τον μεγάλο ξεσηκωμό του γένους.

Αυτός ήτανε και ο σκοπός του όταν με το μαρτίγο (την σκούνα) «Δήμητρα» που διέθεσε δωρεάν ο συμπατριώτης του Ποριώτης Χατζηαναστάσης Μάνεσης,  μέλος και αυτός της Φιλικής Εταιρείας, και με κυβερνήτη τον γιό του καπετάν Γιώργο Μάνεση ξεκίνησαν  από την Δακία, περάσανε από την Κωνσταντινούπολη, το Αϊβαλή, μετά από την Σμύρνη και γεμάτη πολεμοφόδια έφτασαν στον Αλμυρό. Η οικογένεια Μάνεση υπήρξε και αυτή μία από τις πρώτες οικογένειες του Πόρου με πλούσια προσφορά στον Αγώνα.  Με την παράδοση των πολεμοφοδίων ( 270 βαρέλια των 12 οκάδων με μπαρούτη και 41 καντάρια μολύβι), ο ίδιος φεύγει για να συναντήσει τον Παπαφλέσσα και μαζί κυρήσουν την επανάσταση στην Πελοπόννησο. Στην συνέχεια έρχεται στις Σπέτσες τον Πόρο και την Αίγινα και ξεσηκώνει με τον ενθουσιασμό του τους κατοίκους.

Ο Παπαφλέσσας με το κατωτέρω έγγραφο, που εκδόθηκε στην Καλαμάτα στις 25-3-1821 τον ονομάζει στρατηγό. (για να έχει το κύρος που χρειάζεται ένας αρχηγός για να εμπνέει το λαό).

 

Περιπόθητοι αδελφοί των νήσων Πόρου , Αίγινας, Αθηνών και κάτω Ναχαχαιάς χαίρετε

Τον πατριώτην σας Χριστόδουλον Μ.Μέξα, ως νέον με γενναία φρονήματα, διωρήσαμεν στρατηγόν, επιτάξαντες άμα όπου φθάση εις τας νήσους σας, να συναθροισθήτε πρώτον οι φρόνιμοι και να συσκεφθήτε ζητούντες τους αξιωτέρους εις το να αναδεχθούν αξιώματα. Όθεν ως γνωστικοί πατριώτες θέλετε δώσειν υπακοήν εις τους λόγους του και διορίσαντες τους αξιωματικούς, εκστρατεύσατε   καθώς ο ίδιος θέλει σας παραστήσει την γνώμην μας. Τα της Πελοποννήσου θέλει μαθείν από τον ίδιον. Μην αμελήσετε αδελφοί, μην κυττάξετε ακαίρους φιλοτιμίας, η πατρίς θέλει σας τιμήσει εις τρόπον όπου όλοι θέλετε μείνειν ευχάριστοι. Έρρωσθε

Τη 25 Μαρτίου 1821, Καλαμάτα                          Ο Αρχιμανδρίτης Γρηγόριος Δικαίος.

 

Συνεργάστηκε  με όλους τους μεγάλους αγωνιστές του Έθνους, και λαβαίνει μέρος ως αρχηγός εκστρατευτικού σώματος αποτελούμενο κυρίως από Ποριώτες σε πλύστες μάχες, στην Πελοπόννησο και την Στερεά Ελλάδα μισθοσυντηρώντας τους εξ ιδίων εξόδων. Στη μάχη της Τριπολιτσάς σκοτώνεται ο αδελφός του Δημήτριος, ενώ ο άλλος αδελφός του έχε σκοτωθεί στα στην Ακροκόρινθο.  Το όλο ιστορικό της

πορείας του, σε όλη την διάρκεια του 8 ετούς πολέμου, μα και πριν από αυτόν,   και αυτό το γεγονός τιμάμε σήμερα, όπως προανέφερα, είναι γνωστό και μας   επιβεβαιώνει την αξία του νεαρού ακόμα αγωνιστή. Πιστώς στην εξουσία βρίσκεται όπου το καθήκον και οι εντολές των διατάζουν.

Το 1823 συμμετέχει στην Εθνοσυνέλευση του Άστρους ως παρατηρητής και πληρεξούσιος του Πόρου. Ομοίως και στην Δ΄Εθνοσυνέλευση στο Άργος ως πληρεξούσιος.

Στον διχασμό του 1824 βρίσκεται στο πλευρό του Παπαφλέσσα.

Για τα στρατιωτικά του προτερήματα  στα πεδία των μαχών όπου αποδείχθηκαν τα στρατιωτικά του προσόντα και για την όλη του προσφορά, το 1824, η Βουλή των Ελλήνων του απονέμει τον βαθμό του Χιλιαρχίας. Ενώ  το ίδιο έτος την εποχή του 2ου διχασμού του απονέμεται ο βαθμός του αντιστρατήγου και το 1826 ο βαθμός του στρατηγού. Ενώ ο ίδιος αγωνίζεται και στο πλευρό της εξουσίας αλλά και εναντίον του έχθρού. Με τον Μίτζα Κοντογιάνη παίρνει μέρος στις μάχες στην Ανατολική Στερεά, ενώ στη συνέχεια κατεβαίνει στον Μεσσηνιακό κόλπο με τον Κυριακούλη Μαυρομιχάλη.

Ο Χριστόδουλος αναδείχθηκε σε μία εκ των πλέων ηρωικών φυσιογνωμιών του Αγώνα της Παλιγγενεσίας λόγω του θάρρους, της τόλμης, της ανδρείας και της εγκαρτέρησής του. Σε ηλικία 20 ετών γίνεται μέλος της Φ.Ε. και αμέσως συμμετέχει στην προετοιμασία του Αγώνα.

Ο Χριστόδουλος είναι στενά συνδεδεμένος με τους Υδραίους και κυρίως με την οικογένεια Κουντουριώτη.

Δυστυχώς όμως η αιώνια κατάρα της φυλής μας με τους επαναλαμβανόμενους Διχασμούς δεν άφησε απέξω και τον νεαρό Χριστόδουλο. Στην ποιο κρίσιμη στιγμή της αναγέννησης του Έθνους παρασυρόμενος από τον, στιγμιαίο, άκρατο φανατισμό  και κυρίως των μεγάλων αγωνιστών για την απελευθέρωση Υδραίων, έσυρε ένα μέρος των Ποριωτών σε έναν καταστρεπτικό διχασμό, με ολέθρια αποτελέσματα και για το νησί αλλά και για τον ίδιο, να χάση γρήγορα και αυτή τη ζωή του, από βολή συναγωνιστών του, ήτανε μόνον 33 ετών. Δυστυχώς με τον άδοξο θάνατο του Χριστόδουλου Μέξη στις 28 Ιουλίου 1831 ο Μιαούλης δεν χάνει μόνο έναν στενό συνεργάτη αλλά και τον αυτοέλεγχό του. Και έτσι την !η Αυγούστου 1831 στις 10.30 το πρωί παραδίδει στις φλόγες την κορβέτα «Ύδρα» και τη φρεγάτα «Ελλάς».

Ο Φωτάκος υπασπιστής και γραμματέας του Κολοκοτρώνη ο οποίος βρισκόταν πάντοτε στο αντίθετο πολιτικό στρατόπεδο από τον Μέξη γράφει μεταξύ άλλων: «Ο καπετάνιος αυτός ανεδείχθη είς τον διακεκριμένων οπλαρχηγών, υπηρέτησε παντού και διεκρίθη η παληκαριά του».

Αλλά  και ο Κασομούλης και αυτός πολιτικός αντίπαλος αναφέρει « Όλοι έκλαυσαν τον άνδρα και εκείνοι και ημείς δια τας αρετάς του».

Στην έκδοση των Ενθυμημάτων του Κασομούλη ο Γιάννης Βλαχογιάννης περιγράφει τον Μέξη ως εξής. «Ο Χριστόδουλος ωραίος άνδρας κατά τα χαρακτηριστικά του προσώπου και του σώματος, ευλύγιστος, είχε πολλάς ιδιωτικάς αρετάς και ήτον ένας εκ των διαπρεψάντων οπλαρχηγών της ξηράς, συμμεθέξας εις πολλούς πολέμους του Αγώνος, επομένως και ο αξιώτερος και καλύτερος των Ποριωτών».

Οι αναφορές που υπάρχουν σε ιστοριογράφους της εποχής, δύο άνδρες επαίνεσαν για την φυσική τους ομορφιά και το παράστημά τους, τον Γιάννη Νοταρά και τον Χριστόδουλο Μέξη.

Η πολιτική και φιλολογική Εφημερίδα της Ύδρας, “Ο ΑΠΟΛΛΩΝ” στην νεκρολογία αρχίζει ως εξής:   «Θρηνεί απαρηγόρητος ο Πόρος, κλαίει και πάσα αληθώς ελληνική καρδία πικρότατα τον θάνατον του νέου στρατηγού Χριστοδούλου Μέξη, του οποίου ο ανδρείος βραχίων, αφού πολλάκις εις τον υπέρ πατρίδος αγώνα έφερε τον τρόμον εις τας φάλαγγας των εχθρών, δεν έμεινεν αργός ουδ΄εφάνη ολιγώτερον καταπληκτικός και εις την παρούσαν κατά του ομογενούς τυράννου πάλην».

Ο δε Σουρής σφόδρα αντικαποδιστριακός του αφιέρωσε ένα Ελεγείο το οποίο ξεκινάει ως εξής:

 

Στα ερείπια του Πόρου/ στον Ναό του Ποσειδώνος/  ο Χριστόδουλος ο Μέξης/    

Ψάλλει κατηφής και μόνος/   Στα ερείπιά σου ταύτα/ ω ναέ του Ποσειδώνος/

 Κάθησεν ο Δημοσθένης / προ αμνημονεύτων χρόνων/ κι εδώ ήπιε το φαρμάκι /αφού έσεισε τον θρόνο του τυράννου Μακεδόνος./ Διατί του Δημοσθένους/ το χρυσούν δεν έχω στόμα,/ και δεν δύναμαι το έθνος/ απ’τον ύπνο ν’ αποστάσω,/ και τον τύραννον να ρίψω/ της Κερκύρας, πριν σκεπάσω/ τα οστά μου με το χώμα;  ……                      

 

Δυστυχώς το κακό είναι ότι δεν διδασκόμαστε από τα λάθη μας και συνέχεια τα επαναλαμβάνουμε χωρίς να έχουμε την δυνατότητα να επωφελούμεθα από τις ευκαιρίες που συνέχεια και επαναλαμβανόμενα παρουσιάζονται μπροστά μας.

Παρ’ όλη την μακρόχρονη ενασχόλησή μου με την ιστορία του Πόρου, ποτέ δεν μπόρεσα να αντιληφθώ, όπως και όλοι μας πιστεύω, τι είναι αυτό το στοιχείο στο DNA μας, που μας οδηγεί συνέχεια στην αυτοκαταστροφή μας.

Θέλω να ελπίζω ότι κάποια στιγμή θα υπάρξει η ευκαιρία να διδασκόμαστε από τα λάθη μας και να αντιμετωπίζουμε τα προβλήματα όχι με ανταγωνισμούς και διχασμούς αλλά με σύμπνοια.

Πριν κλείσω θα ήθελα να κάνω μία πρόταση στον Δήμο Καλαμάτας για την αδελφοποίηση του Δημοτικού Διαμερίσματος της Βέργας με τον Δήμο του Πόρου, ακολουθώντας τις νόμιμες διαδικασίες.

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση και εύχομαι κάθε επιτυχία στις εκδηλώσεις σας. Και τώρα θα ήθελα να σας δώσω ένα προσωπικό δώρο για τον  Σύλλογό σας με παλιές φωτογραφίες του Πόρου που έχω εκδώσει.

 

Γιώργος Αθανασίου




Σχολιάστε